Yelken sözlüğü

61Geri

01Seyir açıları ve dönüşler

Orsa3D
Rüzgârın geldiği yönde bulunan bir şamandıraya doğru yelken açmak. Hiçbir tekne doğrudan rüzgâra yelken açamaz; bu yüzden zikzak çizer, önce bir kontrada sonra öbüründe orsa giderek.
Orsa3D
Teknenin iyi yelken açtığı kadar rüzgâra yakın, rüzgârdan yaklaşık 40° açıyla, yelkenler sonuna kadar çekilmiş.
Ölü açı3D
Rüzgârın her iki yanındaki, salmalı bir teknede her yöne yaklaşık 40°’lik açı; hiçbir tekne bu açıda yelken açamaz. İçine girersen yelkenler çırpar ve tekne yavaşlayıp durur.
Fazla orsa3D
Orsadan daha dar açıyla, rüzgâra fazla yakın seyretmek. Tekne daha yükseğe bakar ama yavaşlar; böylece şamandıraya daha az yaklaşır, daha çok değil.
Hız için açmak3D
Hız kazanmak için orsadan birkaç derece açık, iskotalar biraz laçka seyretmek: tramoladan sonra, dalgada ya da başka bir teknenin rüzgâraltından geçmek için.
Apaz3D
Rüzgârın tekneyi enine kestiği seyir: dar apaz tam yandan biraz rüzgâra doğru, geniş apaz biraz rüzgâraltına doğru.
Pupa3D
Rüzgâr arkadan gelirken, rüzgâraltındaki bir şamandıraya doğru yelken açmak.
Bomun tarafından rüzgâr3D
Rüzgârın bomun bulunduğu taraftan geldiği pupa seyri. Birkaç derece dalgada hızlıdır; çok fazlası olursa bom kontrolsüz bir kavançayla karşı tarafa çarpar.
Tramola (tramola atmak)3D
Pruvayı rüzgârın içinden geçirerek bir kontradan ötekine dönmek. Tramola atan tekne, yeni kontrada orsaya gelene kadar diğerlerinden uzak durur (kural 13).
Kavança3D
Kıçı rüzgârın içinden geçirerek dönmek; böylece bom öbür yana savrulur.
Kontrolsüz kavança3D
Kimsenin istemediği bir kavança: rüzgâr bomun tarafından fazla gelince grandinin arkasına geçer ve bomu karşıya fırlatır. Sert havada tekne birden yatar ve rüzgâra döner.
Orsalamak3D
Rüzgâra doğru dönmek. Rüzgâraltındaki tekne rüzgârüstündekine orsalayabilir; o da buna karşılık vermek zorundadır (kural 11 ve 16).
Boşlamak3D
Rüzgârdan uzağa dönmek. Orsada bir tekne hız toplamak için birkaç derece boşlar; rüzgârüstü şamandırasında pupaya boşlar.
Rüzgâra dikilmek3D
Burnu rüzgâra dönük durmak; yelkenler çırpınır ve dümen tutmak mümkün olmaz. Yelkenler yeniden dolana kadar boşla.
Yatma3D
Teknenin yelkenlerdeki rüzgârla ne kadar yana yattığı. Biraz yatması doğrudur; fazlası yavaşlatır, düşmeyi artırır ve dümeni zorlaştırır: iskotayı laçka et ya da rüzgârüstüne otur.
Gerçek ve görünür rüzgâr
Gerçek rüzgâr suyun üzerinde esen rüzgârdır; görünür rüzgâr ise ilerleyen teknenin hissettiği rüzgârdır: gerçek rüzgâr artı kendi hızının yarattığı rüzgâr. Daha baş taraftan gelir ve yelkenler ona göre trimlenir.
VMG (hedefe hız)
Teknenin suda değil, gittiği yöne, rüzgârüstüne ya da rüzgâraltına ne kadar hızlı ilerlediği. Orsada ve pupada açıyla seyreder; en iyi açı, en iyi VMG’yi veren açıdır.

02Kim uzak durur

Sancak kontra3D
Rüzgârın teknenin sancak (sağ) tarafından gelip bomun iskeleye açık olduğu seyir. İskele kontra, sancak kontradan uzak durur (kural 10).
İskele kontra3D
Rüzgârın teknenin iskele (sol) tarafından gelip bomun sancağa açık olduğu seyir.
Uzak durmak3D
Geçiş hakkı olmayan teknenin yapması gereken: diğer tekne rotasını değiştirmek zorunda kalmadan sürdürebilsin diye seyretmek. İskele kontra sancak kontradan, rüzgârüstü rüzgâraltından, açık arkadaki açık öndekinden uzak durur.
Rüzgârüstü ve rüzgâraltı3D
Rüzgârüstü, rüzgâra daha yakın olan taraf ya da teknedir; rüzgâraltı ondan uzak olandır. Aynı kontrada bindirmedeyken rüzgârüstü uzak durur (kural 11).
Bindirme3D
Aynı kontradaki iki tekne, hiçbiri öbürünün açık arkasında değilse bindirmededir. Kimin uzak duracağını ve şamandırada kimin alan alacağını belirler.
Açık arkada3D
Bir teknenin gövdesi, diğer teknenin kıçını enine kesen bir çizginin gerisindeyse açık arkadadır. Açık arkadaki, açık öndekinden uzak durur (kural 12).
Uygun rota3D
Diğer tekneler olmasa bir teknenin mümkün olan en kısa sürede bitirmek için gideceği rota. Bazı kurallar teknenin bundan daha yükseğe yelken açmasını engeller (kural 17).
Ceza dönüşü3D
Bir faulden hemen sonra, diğer teknelerden uzakta atılan bir tramola ve bir kavançadan oluşan dönüş. Tekneler arası faul için genelde iki dönüş, bir şamandıraya dokunmak için bir dönüş.
Su üstü hakemi (umpire)
Bir ihlale sonradan bir protesto duruşmasında değil, anında, suyun üstünde karar veren hakem. Oyunda ihlalleri hakem belirler ve ceza dönüşlerini verir.

03Rüzgâr

Aleyhte dönüş3D
Daha ilerden gelen bir rüzgâr dönüşü; orsadaki tekne boşlamak zorunda kalır. Orsada aleyhte dönüşlerde tramola at.
Lehte dönüş3D
Daha geriden gelen bir rüzgâr dönüşü; orsadaki tekne daha yükseğe dümen tutabilir. Bir kontradaki aleyhte dönüş, öbüründe lehte dönüştür.
Sağa ve sola dönüş3D
Rüzgâr saat yönünde döndüğünde, yani daha sağdan esmeye başladığında sağa, saat yönünün tersine döndüğünde sola döner. Yarışta rüzgâr göstergesi hangi yöne döndüğünü gösterir.
Salınan rüzgâr dönüşleri3D
Rüzgârın birkaç dakikada bir ortalama yönünün iki yanına gidip gelmesi. Her aleyhte dönüşte tramola at; böylece orsa ayağının tamamını lehte dönüşlerle çıkarsın.
Kalıcı dönüş3D
Hep bir yöne devam eden ve geri dönmeyen rüzgâr dönüşü. Her aleyhte dönüşte tramola atmak yerine önce ona, yeni rüzgârın geleceği tarafa doğru seyret.
Layline3D
Bir teknenin şamandırayı başka tramola atmadan, tek kontradan tam tutabileceği çizgi. Ona çok erken varırsan her rüzgâr dönüşü sana karşı çalışır.
Kirli hava3D
Başka bir teknenin yelkenlerinin arkasındaki ve rüzgâraltındaki daha zayıf, bükülmüş rüzgâr. İçindeki tekne daha yavaştır; bu yüzden temiz rüzgâra tramola atar.
Rüzgâr hamlesi ve durgunluk3D
Rüzgâr hamlesi, sudan daha koyu görünen daha güçlü rüzgâr yamasıdır; durgunluk, daha hafif rüzgâr yamasıdır.
Akıntı3D
Suyun kendisinin hareketi; her tekneyi beraberinde taşır. Akıntıya karşı bir tekne şamandıraya daha geç varır; şamandıranın yanında tekneyi ona doğru ya da ondan uzağa sürükler.

04Start

Start hattı3D
Komite teknesi ile öbür uçtaki bir şamandıra olan pin arasındaki hat. Tekneler start işaretinden sonra hattı geçtiklerinde start eder.
Komite teknesi3D
Start hattının sancak ucundaki yarış görevlilerinin teknesi. Bayrakları çeker, işaretleri verir ve hattın parçasıdır: hiçbir tekne ona dokunamaz.
Pin ucu3D
Start hattının iskele ucundaki şamandıra ve hattın o ucu. Komite teknesinden daha rüzgârüstünde kalıyorsa, oradan start almak avantajlıdır.
Start işareti3D
Top ya da korna sesi ve sınıf bayrağının inmesi: teknelerin hattı geçip start alabildiği an. Dört dakika önce hazırlık bayrağı çekilir, bir dakika önce indirilir.
Avantajlı uç3D
Start hattının rüzgâra daha yakın ucu. Orada start eden tekne, öbür uçta start edenin önündedir.
Hat avantajı3D
Start hattının rüzgâra dik konumdan kaç derece döndüğü. Avantaj ne kadar büyükse bir uç ötekinden o kadar rüzgârüstündedir; yarış bunu ve hangi ucun avantajlı olduğunu starttan önce gösterir.
OCS (erken geçmek)3D
Start işaretinde start hattının parkur tarafında olmak. P bayrağı altında tekne geri dönüp yeniden start eder; komite X bayrağı çeker.
Genel geri çağırma3D
Bütün start iptal edilir, genelde tanımlanamayacak kadar çok tekne erken geçtiği için, ve filo yeniden start eder.

05Şamandıralar

Ayak3D
Parkurun bir şamandıradan ötekine uzanan bir bölümü: rüzgârüstü şamandırasına orsa ayağı, kapıya pupa, kanat şamandırasına apaz.
Rüzgârüstü şamandırası3D
Orsa ayağının tepesindeki şamandıra, genelde iskelede bırakılır.
Ofset şamandırası3D
Rüzgârüstü şamandırasının biraz yanındaki, hemen ondan sonra dönülen şamandıra; tekneler pupaya düşmeden önce açılsın diye konur.
Kanat şamandırası3D
Üçgen parkurda rüzgârüstü ve rüzgâraltı şamandıraları arasında yanda duran şamandıra: ona apazla gidilir, kavançayla dönülür ve yine apazla aşağı inilir.
Rüzgâraltı kapısı3D
Pupa ayağının altındaki iki şamandıra. Tekne ikisinin arasından geçer, birini döner ve bir sonraki orsa ayağına oradan başlar.
Bölge3D
Bir şamandıranın üç gövde boyu çevresindeki alan. Bindirmedeki iki tekneden ilki buraya girdiğinde, dıştaki tekne içtekine şamandıra alanı borçludur.
Şamandıra alanı3D
Bir teknenin şamandıraya yelken açması ve olması gerektiği gibi dönmesi için alan (kural 18).
Geniş gir, dar çık3D
Şamandıra nasıl dönülür: dönüş yumuşak olsun diye biraz geniş gelip, şamandıranın dibinden çıkarak yeni ayakta yüksek ve hızlı seyretmek; ondan uzaklaşmamak.
Bitiş hattı3D
Teknenin bitirmek için son şamandıradan sonra parkur tarafından geçtiği hat. Çoğu zaman ters yönde geçilen start hattının kendisidir; bazı parkurların kendi hattı vardır.

06Tekne

Grandi (ana yelken)3D
Direğin arkasında, bom boyunca uzanan büyük yelken. Tekneyi yürütür ve dümene de yardım eder: kazanılınca tekneyi rüzgâra döndürür, laçka edilince düşmesine izin verir.
Flok3D
Direğin önünde, ön istralyaya basılan yelken. Orsada grandiyle birlikte çalışır ve trimi en iyi onun rüzgâr ipleri gösterir.
Bom3D
Grandinin alt kenarı boyunca uzanan direk. Tramola ya da kavançada karşı tarafa geçer; hangi tarafta olduğu kontrayı gösterir: iskeledeyse tekne sancak kontradadır.
Gennaker (balon)3D
Pruvadan açılan, rüzgâraltına yelken açmak için kullanılan büyük, hafif, asimetrik bir yelken.
Code zero3D
Baş bastonundan sarma sistemle basılan düz ve hafif yelken; hafif havada apaz için: gennakerden daha dar açıyla gider, saniyeler içinde açılıp sarılır.
İskota ve trim3D
İskota, yelkeni çeken ya da bırakan halattır; trim, yelkeni rüzgâra göre ayarlamaktır. Çok bırakılırsa yelken çırpınır, çok çekilirse akım kopar.
Rüzgâr ipleri
Yelkenlerdeki kısa yün ya da kurdele şeritler. İkisi de geriye akıyorsa trim doğrudur; içteki kalkıyorsa iskotayı kazan ya da düş; dıştaki kalkıyorsa laçka et ya da orsala.
Camadan3D
Sert rüzgârda ana yelkeni küçültmek; böylece tekne daha az yatar ve hızlı kalır.
Grandiyi kontra basmak3D
Baş rüzgâra dönükken iskota tamamen laçka, bomu rüzgâra karşı dışarı itmek; tekne durur, sonra geri gider: start öncesi hattaki yer böyle korunur.