Tramola, adım adım
Önce bak: yeni kontrada açık su, önünden tramola atacağın bir tekne yok ve tam hız, böylece tekne rüzgârın içinden yolunu taşır. “Tramolaya hazır” de ve mürettebatın “Hazır” demesini bekle: eski flok iskotası elde, yenisi hazır.
“Lee-oh” de ve dümeni yumuşakça yatır: yelkene doğru itilen bir yekeme, pruvanın gideceği yöne çevrilen bir dümen simidi. Flok geri vurmaya başlayınca eski iskotasını bırak ve yeni yanda hızla çek; ana kendiliğinden geçer. Tekne yeni kontrada orsaya gelirken dümeni düzelt. Sonra trim et: hız toplayana kadar iskotalar biraz gevşek, topladıktan sonra sonuna kadar çekili.
Oyunda Tramola, yani düğme ya da klavyede Boşluk, hepsini yapar: tekne öbür kontrada rüzgâra aynı açıya döner ve mürettebat komutu verir. Dümenle elle tramola atmak da olur.
Ne kadar ve hızı korumak
Orsadan orsaya çoğu tekne yaklaşık 80° ile 90° döner, rüzgâra açısının iki katı. Çok yavaş dönersen pruva geçmeden yolunu kaybeder ve rüzgâra dönük durup rüzgâra dikilir. Çok sert dönersen akıma enine duran dümen onu frenler. Yumuşak, düzenli bir dönüş en az kaybettirir; dalgada düz bir yerde tramola at.
Her tramola hıza mal olur ve onu yeniden toplamak biraz sürer: hafif rüzgârda ve ağır teknede daha uzun. Orsanın birkaç derece altında, iskotalar biraz gevşek çık, hızlanmasına izin ver, sonra uygun açısına orsala. Hafif rüzgârda daha az tramola at.
Dinghy yelkencileri roll tramola atar: tekne dönerken onu rüzgâra yatırırlar, bu dönmesine yardım eder, sonra karşıya geçip yeni yanda sertçe düzleştirirler; bu yelkeni sallar ve tekneyi hızlandırır. Kural 42 buna izin verir, tekne tramola olmasaydı olacağından daha hızlı çıkmadığı sürece.
Oyunda roll tramola yok. Laser ve Optimist tramolada durup hemen yeniden gider; J Class, JPK 1050’den yaklaşık üç kat uzun sürer. Tramoladan yavaş çıkarsan oyun sana boşlamanı söyler.
Kavança, adım adım
Önce bak: yeni kavançada açık su ve bomun yolunda kimsenin başı yok. “Kavançaya hazır” de; omurgalıda mürettebat anayı ortaya doğru çeker, böylece bomun savrulacağı mesafe kısalır.
“Gybe-oh” de ve düzenli boşla. Kıç rüzgârın içinden geçerken bom öbür yana gelir; dinghy’de ana iskotasına bir asılmayla ona yardım et; herkes eğilir. Geçtiği anda dümenle karşıla: ana yeni yanda dolarken tekne orsalamak ister. Ananı yeni yanda bırak, floku karşıya getir ve yeni rotaya otur.
Oyunda aynı düğme, rüzgâr pruvadan yaklaşık 95°’den fazla geldiğinde kavança atar ve o zaman Kavança yazar. Bunun yerine tam pupadan elle, düzenli dönerek geç; mürettebat sen giderken bomu getirir.
Kaza kavançasından kaçın
Kaza kavançası, istemediğin kavançadır. Lee’den, tam pupanın ötesinde yelken açarken rüzgâr ananın arkasına geçer ve bomu tam hızla karşıya fırlatır. Yoluna çıkanı yaralayabilir ve donanımı kırabilir, rüzgârda da tekneyi yatırıp çevirir.
Uyarılar önce gelir: flok gevşer ve karşıya yüzer, direk başındaki rüzgâr göstergesi bomun yanını gösterir, bom kalkmaya başlar. Birkaç derece orsala, durur. Bomu aşağıda tutmak için bom vincini takılı bırak, gezi teknesi armında uzun pupada bir de preventer kullan.
Oyun seni “By the lee” diye, dereceleriyle uyarır. Dönmeden lee’den sürüklenmeye devam edersen bom kendiliğinden karşıya gelir: rüzgârda tekne sert yatar ve yavaşlar, gennaker açıkken yuvarlanıp savrulabilir.
Tramola mı kavança mı?
Orsada tramola at: orsadan kavança atmak için pupadan geçene kadar boşlayıp sonra tamamen geri orsalamak gerekir, yaklaşık 270° dönüş ve rüzgâraltına çok yol kaybı. Pupada kavança at, aynı nedenle tersi. Apazda ikisi de olur: dar ya da yan apazdan tramola, geniş apazdan kavança.
Tramola ikisinin yumuşak olanıdır, bom yavaşça geçer ve yelkenler çırpınır. Sert rüzgârda ya da yeni bir mürettebatla tramola üzerinden uzun yoldan dönmek, bir “chicken gybe” (korkak kavança), donanıma değil mesafeye mal olur.
Bir ceza dönüşü her birinden biridir, bir tramola ve bir kavança, aynı yöne dönerek (kural 44.2).
Tramola atarken uzak dur (kural 13)
Tekne rüzgârın içinden geçtiği andan orsa rotasına gelene kadar, tramola atan tekne her kontradaki herkesten uzak durur (kural 13). Yeni rotasına geçince geçiş hakkı olabilir, ama önce diğer tekneye uzak durması için alan vermelidir (kural 15). Kavançanın kendi kuralı yok: bom karşıya geçer geçmez yeni kontradadır.
Oyundaki bilgisayar tekneleri buna göre yarışır: pruvalarının altına çok yakın tramola atarsan “Tramola atıyorsun, uzak dur!” diye çağrı yaparlar ve faul senindir.
Bir teknenin hemen önünde ve rüzgâraltında, onun lee pruvasında tramola atmak onu kirli rüzgârına sokar, ama yalnızca o seni kaçmak için rota değiştirmek zorunda kalmadan önce orsada olursan. Bir boy kısa kalırsan bu bir faul.
